Zamek w Kętrzynie i początki miasta
Historia Kętrzyna, dawniej znanego jako Rastenburg lub Rastembork, sięga czasów pruskiego plemienia Bartów. W pierwszej połowie XIV wieku Krzyżacy wznieśli tu drewnianą strażnicę strzegącą granic państwa zakonnego i szlaków prowadzących na Litwę. Warownia została dwukrotnie spalona przez wojska litewskie pod wodzą Olgierda i Kiejstuta, jednak za każdym razem ją odbudowywano. W 1357 roku osada otrzymała prawa miejskie, a wkrótce rozpoczęto budowę murowanego zamku, który powstał między 1360 a 1374 rokiem.
Jak powstał zamek krzyżacki w Kętrzynie?
Nowy zamek nie należał do największych ani najbardziej imponujących warowni Zakonu Krzyżackiego, ale odgrywał ważną rolę jako siedziba prokuratora krzyżackiego zarządzającego okolicznymi ziemiami. Warownię wzniesiono na planie zbliżonym do kwadratu. Składała się z trzech skrzydeł otaczających niewielki dziedziniec. Od strony miasta obiekt zamykał mur kurtynowy z bramą wjazdową. Najważniejszym budynkiem było skrzydło północne. Mieściły się tam reprezentacyjne pomieszczenia, refektarz, kaplica oraz mieszkania prokuratora. Pozostałe skrzydła pełniły głównie funkcje gospodarcze i mieszkalne. Na dziedzińcu znajdowała się studnia, a od strony wewnętrznej budynki łączyły drewniane krużganki. W części gospodarczej zamku działały m.in. piekarnia, browar, młyn, słodownia, zbrojownia, magazyny żywności i więzienie. Warownia była niewielka, a jej uzbrojenie należało do skromnych, jak na standardy państwa zakonnego.
Burzliwe dzieje zamku
Dzieje zamku wielokrotnie splatały się z historią Polski. Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku miejscowi mieszczanie poddali miasto i zamek wojskom króla Władysława Jagiełły bez walki. Rok później, na mocy pierwszego pokoju toruńskiego, warownia wróciła jednak pod władzę Zakonu. Jeszcze ciekawsze wydarzenia rozegrały się podczas wojny trzynastoletniej. W lutym 1454 roku mieszkańcy Kętrzyna, związani ze Związkiem Pruskim, opanowali zamek. Krzyżacki prokurator Wolfgang Sauer został pojmany i utopiony w pobliskim stawie. Następnie warownię przekazano wojskom polskim. Krzyżacy odzyskali zamek dopiero w 1461 roku. Po sekularyzacji Prus w 1525 roku zamek utracił znaczenie militarne i stał się siedzibą starostów książęcych. Kolejne przebudowy dostosowywały go do funkcji administracyjnych i mieszkalnych, stopniowo zacierając jego średniowieczny charakter.
Pożar, zniszczenia i odbudowa
15 grudnia 1797 roku w zamku wybuchł wielki pożar. Obiekt odbudowano, ale jego wygląd stopniowo się zmieniał. W XIX wieku powiększano okna i przystosowywano wnętrza do funkcji mieszkalnych. Na początku XX wieku zamek należał już do miasta. Mieściły się tutaj mieszkania, biura wojskowe oraz później urząd finansowy. W czasie II wojny światowej część piwnic przebudowano na schron przeciwlotniczy. Największa katastrofa przyszła jednak w 1945 roku. Po wkroczeniu Armii Czerwonej spalono znaczną część historycznego centrum Kętrzyna, a zamek zamienił się w ruinę. Odbudowę przeprowadzono w latach 1962-1967, jednak zamiast odtwarzać stan sprzed wojny, zdecydowano się na regotyzację obiektu, przywracając mu wygląd nawiązujący do czasów krzyżackich.
Ciekawostki o zamku w Kętrzynie
Zamek nigdy nie posiadał charakterystycznej wysokiej wieży, typowej dla wielu krzyżackich warowni, nie miał również klasycznego przedzamcza. W kętrzyńskiej prokuratorii urzędowało około czterdziestu prokuratorów, a dwóch z nich zostało później wielkimi mistrzami Zakonu Krzyżackiego - Michał Küchmeister von Sternberg oraz Paweł von Russdorf. Interesująca jest również historia nazwy miasta. Mało kto wie również, że dzisiejszy Kętrzyn jeszcze do 1946 roku nosił nazwę Rastembork. Obecną nazwę otrzymał na cześć Wojciecha Kętrzyńskiego - historyka, który odkrył swoje polskie korzenie i stał się jednym z najważniejszych badaczy dziejów Mazur.
Zamek w Kętrzynie dzisiaj
Dziś zamek jest jednym z najważniejszych zabytków północnej części Mazur. W jego murach działa Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego oraz Miejska Biblioteka Publiczna. W muzealnych zbiorach znajdują się cenne zabytki związane z historią regionu, dawne rzeźby, obrazy, meble, numizmaty oraz unikatowe chorągwie pogrzebowe z XVII wieku. W piwnicach swoją siedzibę ma również bractwo rycerskie nawiązujące do średniowiecznych tradycji miasta. Zamek znajduje się tuż obok monumentalnej bazyliki św. Jerzego, tworząc wraz z nią najcenniejszy historyczny zespół zabytkowy Kętrzyna i jedno z najciekawszych miejsc na Szlaku Zamków Gotyckich. Jak Wam się podoba? Byliście kiedyś w Kętrzynie?
Podoba Ci się moja twórczość?
Będzie mi miło, jak postawisz mi wirtualną kawę, która pomoże mi finansować kolejne wyprawy :-)
Jak dojechać do zamku w Kętrzynie?
Zwiedzanie zamku w Kętrzynie, cennik i godziny otwarcia:
.jpg)
