Kamieniołom Babia Dolina w Józefowie. Przekrój geologiczny Roztocza

Kamieniołom Babia Dolina znajduje się w południowo-zachodniej strefie Roztocza Środkowego, w strefie oddzielającej Roztocze od Kotliny Sandomierskiej. Występujące tu piaskowce powstały w wyniku procesów zachodzących tu przez miliony lat. Dawnej istniało tu ciepłe morze oraz przechodziły lodowce. Dziś możemy podziwiać rozległy krajobraz z wieży widokowej oraz przespacerować się dnem kamieniołomu. 

Na Roztoczu Środkowym znajdują się liczne kamieniołomy, a najbardziej rozległym jest ten w Józefowie o nazwie Babia Dolina. Przez 300 lat wydobywano tu piaskowce i wapienie trzeciorzędowe. Nieczynny kamieniołom stał się atrakcją turystyczną ze względu na atrakcyjne położenie blisko popularnego Zwierzyńca. Spacerowiczów przyciągają liczne ścieżki poprowadzone dnem wyrobiska, a także jego skrajem. Dodatkową atrakcją jest niemal 20-metrowa wieża widokowa, z której rozciąga się malowniczy widok nie tylko na kamieniołom, ale też rozległe Roztocze.

Babia Dolina jest jednym z wartych odwiedzenia kamieniołomów na Roztoczu. Jest to osobliwa ciekawostka przypominająca o kilkusetletniej historii Józefowa. Miłośnicy spacerów oraz przyrody z pewnością docenią to miejsce. 

Zwierzyniec - serce Zamojszczyzny i Roztocza

Po zeszłorocznej wycieczce do Zamościa zapragnęłam wrócić na wschód. Nie mogłam przy tym pominąć Zwierzyńca, który jest sercem Zamojszczyzny i jednym z najpiękniejszych miejsc na Roztoczu.

Historia Zwierzyńca sięga końca XVI wieku, kiedy Jan Zamoyski nabył te tereny i włączył je do Ordynacji Zamojskiej. Powstał drewniany dwór otoczony ogrodem oraz "zwierzyniec", w którym mieszkały żubry, łosie, sarny, jelenie, daniele oraz tarpany. XVII stulecie przyniosło przebudowę dworu. Przy rezydencji powstał staw, wyspy, teatr na wodzie i kanał, po którym można było pływać gondolami. Zwierzyniec przyciągał takie osobistości, jak Władysław IV, Jan Kazimierz, Michał Korybut Wiśniowiecki czy Jan Sobieski. 

Przy pałacu rozwinęła się osada, której rozkwit nastąpił w XIX wieku, gdy do Zwierzyńca przeniesiono zarząd Ordynacji Zamojskiej. Rozwijał się także przemysł; w 1804 roku powstała "mechanika" - pierwszy w Polsce zakład metalurgiczny produkujący maszyny i narzędzia rolnicze, a w 1806 roku działający do dziś browar. Od 1873 r. działał największy zakład - fabryka wyrobów drzewnych. W 1944 roku rozwiązano Ordynację Zamojską. Miasteczko mocno ucierpiało podczas działań wojennych, lecz dziś, gdy odzyskało dawny blask, jest jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc w tej części kraju.

Roztocze przyciąga turystów walorami turystycznymi i urokiem wsi i miasteczek. Zwierzyniec, młodszy brat dostojnego Zamościa, jest prawdziwym klejnotem tego rejonu. 

Ruiny cerkwi w Kniaziach. Magiczne Roztocze

Miejscowość Kniazie nieopodal Lubyczy Królewskiej skrywa jedną z wielu cerkwi Roztocza. Ta jednak zachwyciła mnie szczególnie, nawet mimo tego, że od dziesięcioleci znajduje się w ruinie. Nie tylko mnie urzekło to miejsce - w 2018 roku w Kniazie posłużyły za scenografię do nominowanego do Oscara filmu "Zimna wojna". 

Cerkiew greckokatolicka w Kniaziach powstała w latach 1798-1806, a jej fundatorami byli kniaziowie z Lubyczy, potomkowie Wołochów Jakuba i Miczki, którzy w XV w. otrzymali na tym terenie dziedziczne kniaziostwo.

Budowlę okrągłą, jednokopułową, na planie krzyża greckiego dla niemal 1000 osób zaprojektował architekt Szymon Tarnawski. Do uroczystego poświęcenia cerkwi doszło 14 X 1806 r. Wnętrze świątyni zdobiły polichromie oraz XVIII-wieczny ikonostas z obrazem Jezusa. W 1916 r. w cerkwi umieszczono relikwie św. Paraskewii przywiezione z Rzymu przez kniazia Kazimierza Lubeckiego.

Cerkiew została poważnie uszkodzona w czasie II wojny światowej, po której, nieremontowana i opuszczona, stopniowo popadała w ruinę. Swój krótki "renesans" przeżyła w 2018 roku, kiedy w Kniaziach zjawiła się ekipa filmowa. W zrujnowanej cerkwi powstało kilka scen do "Zimnej wojny" - nominowanego do Oscara filmu Pawła Pawlikowskiego. Nie wierzycie? Sprawdźcie sami. 

Po prawej stronie ruin znajduje się murowana dzwonnica oraz cmentarz, na którym zachowało się ponad 100 nagrobków bruśnieńskich. Na wielu z nich można jeszcze odczytać inskrypcje. które są zapisane alfabetem łacińskim i cyrylicą. 

Cerkiew w Kniaziach jest miejscem niemal z pogranicza życia i fantazji. Skryta w zaroślach świątynia przenosi nas w czasie i fascynuje od pierwszego wejrzenia. Nic dziwnego, że Paweł Pawlikowski postanowił nakręcić tu tak ważne dla swojego filmu sceny. To miejsce jest po prostu wyjątkowe.