Ryn należy do najstarszych miejscowości Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Położony jest na przesmyku między Jeziorem Ryńskim a Jeziorem Ołów, a jego historia od początku była związana z zamkiem krzyżackim. To właśnie warownia dała początek osadzie, która z czasem przekształciła się w miasto.
Ryn – miasto, które wyrosło u stóp krzyżackiej warowni
Zanim pojawili się tu Krzyżacy, okolice zamieszkiwali Galindowie – jedno z plemion pruskich. W średniowieczu ziemie te były słabo zaludnione wskutek licznych najazdów i konfliktów. Po podboju Prus przez zakon krzyżacki rozpoczęto budowę sieci zamków, które miały kontrolować zdobyte tereny oraz zabezpieczać granice państwa zakonnego. Jednym z nich był właśnie zamek w Rynie. Zaczęto go wznosić prawdopodobnie za panowania wielkiego mistrza Winricha von Kniprode.
Lokalizacja nie była przypadkowa. Warownię zbudowano na wzgórzu między dwoma jeziorami, wykorzystując naturalne walory obronne terenu. Krzyżacy rozmieszczali swoje zamki w odległości około 20-30 kilometrów od siebie, dzięki czemu możliwe było szybkie przekazywanie informacji i wsparcia wojskowego. Początkowo planowano budowę zamku dwuskrzydłowego. Gdy jednak w końcu XIV wieku zdecydowano o utworzeniu w Rynie komturstwa, projekt zmieniono na bardziej reprezentacyjny i rozbudowany. Ostatecznie powstała potężna warownia z dziedzińcem otoczonym murami oraz rozległym podzamczem.
Komturstwo w Rynie i znaczenie zamku dla Zakonu Krzyżackiego
W 1393 roku Ryn stał się stolicą komturstwa, a pierwszym komturem został Fryderyk von Wallenrode, brat wielkiego mistrza Konrada von Wallenrode. Zamek pełnił funkcję centrum administracyjnego, wojskowego i gospodarczego. Komtur zarządzał rozległym obszarem, pobierał podatki, sprawował władzę sądowniczą i odpowiadał za działania militarne. Pod jego zwierzchnictwem znajdowały się również inne zamki regionu, między innymi w Giżycku, Szestnie i Barcianach. Warownia nie była jedynie twierdzą. Działał tu urząd rybacki zaopatrujący inne zamki krzyżackie, funkcjonował folwark hodujący konie, młyn, browar, piekarnia, a na początku XV wieku także huta żelaza. Ryński zamek stanowił ważne zaplecze gospodarcze całego regionu.
Wojny, pożary i upadek zamku
Losy zamku były równie burzliwe jak historia całych Mazur. W czasie wojny trzynastoletniej warownię zdobyli powstańcy Związku Pruskiego. Niedługo później została jednak odbita przez wojska krzyżackie. Po sekularyzacji zakonu w 1525 roku zamek stał się siedzibą starostwa Prus Książęcych. W XVII wieku rozbudowano go o kolejne skrzydła, przekształcając częściowo w wygodniejszą rezydencję. Katastrofa przyszła w 1657 roku, gdy podczas działań wojennych warownię spalili Tatarzy. W kolejnych stuleciach zamek stopniowo podupadał. W XVIII wieku wystawiono go na sprzedaż, a zmieniający się właściciele nie byli w stanie powstrzymać jego degradacji.
Więzienie w zamku krzyżackim
Nowy rozdział rozpoczął się w 1853 roku, gdy obiekt wykupiły władze pruskie. Po przebudowie urządzono tu więzienie, które funkcjonowało aż do 1945 roku. W tym czasie zamek przeszedł kolejne zmiany architektoniczne. Po pożarze z 1881 roku odbudowano go w modnym wówczas stylu neogotyckim. Dobudowano czwarte skrzydło, wieżyczki i charakterystyczne krenelaże. To właśnie ten wygląd w dużej mierze oglądamy obecnie. Więźniowie osadzeni w Rynie byli kierowani do ciężkich prac, między innymi przy budowie okolicznych dróg.
Księżna Anna i legenda Białej Damy
Z zamkiem związana jest jedna z najbardziej znanych mazurskich legend. Około 1390 roku przez pewien czas mieszkała tu księżna Anna, żona wielkiego księcia litewskiego Witolda. Według legendy, gdy Witold nie dotrzymał obietnicy przejścia na stronę Krzyżaków, jego żona wraz z dziećmi miała zostać uwięziona i zamurowana w zamkowych podziemiach. Od tego czasu po korytarzach warowni ma przechadzać się Biała Dama – duch księżnej przynoszący szczęście odwiedzającym.
Zamek w Rynie dziś – od urzędu do luksusowego hotelu
Po II wojnie światowej zamek wykorzystywano jako siedzibę urzędów, domu kultury, biblioteki, muzeum oraz magazynów. Brak kompleksowych remontów sprawił jednak, że stan budowli systematycznie się pogarszał. Przełom nastąpił w 2001 roku, gdy obiekt trafił w prywatne ręce. Po kilku latach gruntownej renowacji otwarto tu Hotel Zamek Ryn, który funkcjonuje od 2006 roku.
Dziś jest to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zamków na Mazurach. Zachował historyczny charakter, a jednocześnie pełni funkcję hotelu i centrum konferencyjnego. Zwiedzający mogą zobaczyć dziedziniec, zabytkowe wnętrza, ekspozycje historyczne oraz poznać dzieje miejsca podczas oprowadzania z przewodnikiem. Szczególne wrażenie robi ogromny zadaszony dziedziniec, który należy do największych tego typu przestrzeni w polskich zamkach.
Podoba Ci się moja twórczość?
Będzie mi miło, jak postawisz mi wirtualną kawę, która pomoże mi finansować kolejne wyprawy :-)
Jak dojechać do zamku w Rynie?
Zwiedzanie zamku Ryn, cennik i godziny otwarcia:
