Kamień Śląski – jedna z najstarszych miejscowości na Opolszczyźnie
Historia Kamienia Śląskiego sięga daleko - miejscowość została odnotowana już na początku XII wieku w kronice Galla Anonima, gdzie występuje jako gród związany z Bolesławem Krzywoustym. Przez stulecia była ważnym ośrodkiem administracyjnym, gospodarczym i kulturowym regionu. Nazwa miejscowości wywodzi się od ogromnego głazu narzutowego, który do dziś znajduje się w centrum wsi i jest przez mieszkańców nazywany „Diabelskim Kamieniem”. Kamień Śląski uchodzi za jedną z najstarszych miejscowości Śląska Opolskiego, a jego dzieje od wieków splatają się z historią rodu Odrowążów. To właśnie tutaj, według tradycji, w 1183 roku przyszedł na świat św. Jacek Odrowąż – jeden z najbardziej znanych polskich świętych średniowiecza. Z Kamieniem Śląskim związani są również błogosławieni Czesław i Bronisława.
Od średniowiecznego zamku do barokowego pałacu
Początki rezydencji sięgają przełomu XI i XII wieku, kiedy ród Odrowążów wzniósł tutaj zamek obronny. Była to jedna z najważniejszych siedzib rodowych na tym terenie. W kolejnych stuleciach majątek przechodził z rąk do rąk, a jego właścicielami były znaczące śląskie rody szlacheckie. W XIV wieku dobra należały do Tomasza z Kamienia, następnie przechodziły kolejno w ręce Strzałów, Beessów i Rokowskich. W drugiej połowie XVII wieku właścicielami zostali Larischowie, którzy odegrali kluczową rolę w kształtowaniu obecnego wyglądu rezydencji.
To właśnie za ich czasów dawny zamek zaczął przekształcać się w reprezentacyjny pałac. Na przełomie XVII i XVIII wieku powstała barokowa rezydencja, a w 1779 roku Karol Ludwik Jacek von Larisch przeprowadził jej znaczącą przebudowę. Pamiątką po tym okresie są herby rodów von Larisch i von Strachwitz umieszczone nad jednym z wejść do pałacu wraz z datą 1779. Po wyjaśnięciu linii Larischów majątek przeszedł w ręce rodu von Strachwitz. Rodzina ta pozostawała właścicielem Kamienia Śląskiego aż do końca II wojny światowej. W XIX wieku Strachwitzowie modernizowali wnętrza pałacu oraz rozbudowywali całe założenie folwarczne, nie zmieniając jednak znacząco bryły budynku.
Sanktuarium św. Jacka – kaplica w miejscu narodzin świętego
Jednym z najważniejszych miejsc w pałacu jest kaplica urządzona w komnacie, która według wielowiekowej tradycji była miejscem narodzin św. Jacka. Obecna kaplica powstała w XVIII wieku dzięki fundacji hrabiny Magdaleny Engelburg-Kotulińskiej-Kryszkowitz. Jej syn, Karol Ludwik von Larisch, przeprowadził później gruntowną przebudowę wnętrza. Powstał bogato zdobiony ołtarz inkrustowany srebrem, wykonano dekoracyjne sklepienie oraz kamienną posadzkę ze szlifowanych płyt.
W ołtarzu znajdował się niezwykle cenny wizerunek św. Jacka. Według dawnych opisów święty trzymał posrebrzaną figurę Matki Bożej oraz pozłacaną monstrancję ozdobioną trzydziestoma sześcioma diamentami. Było to jedno z najbogatszych wyposażonych miejsc kultu związanych ze św. Jackiem na Śląsku. Kaplica została odnowiona w 1857 roku przy okazji obchodów 600. rocznicy śmierci świętego. Prace powierzono opolskiemu złotnikowi Paulusowi.
II wojna światowa i lata zniszczeń
Najtragiczniejszy rozdział w historii pałacu rozpoczął się zimą 1945 roku. Po wkroczeniu wojsk sowieckich do Kamienia Śląskiego rezydencja została splądrowana. Zamordowano zarządcę majątku, a w pałacu urządzono szpital wojskowy. Kaplica św. Jacka została doszczętnie zdewastowana. Zrabowano jej wyposażenie, kosztowności i zabytki związane z kultem świętego. Wnętrze spalono, a wiele bezcennych pamiątek przepadło bezpowrotnie.
Po wojnie pałac znacjonalizowano. Najpierw działał tutaj Państwowy Dom Dziecka, jednak w latach 50. obiekt przejęło wojsko. W związku z rozbudową pobliskiego lotniska zamieszkali tu żołnierze Armii Radzieckiej. Przez kolejne lata rezydencja była systematycznie dewastowana. Kulminacją zniszczeń stał się pożar z 1970 roku, który zamienił pałac w ruinę. Spłonęły pozostałości wyposażenia, zawaliły się fragmenty konstrukcji dachowej, a opuszczony obiekt przez niemal dwadzieścia lat niszczał pod wpływem warunków atmosferycznych.
Odbudowa pałacu po 1989 roku
Przełom nastąpił dopiero po zmianach ustrojowych w Polsce. W 1990 roku zrujnowany kompleks został przejęty przez Diecezję Opolską. Inicjatorem odbudowy był biskup opolski, późniejszy arcybiskup, Alfons Nossol. Pracami kierował ks. prałat dr Albert Glaeser. W ciągu niespełna czterech lat wykonano ogromny zakres robót. Odbudowano wieżę, odrestaurowano kaplicę, przywrócono historyczny charakter wnętrz, wyremontowano oficynę i budynki gospodarcze. Uroczyste poświęcenie odbudowanego kompleksu odbyło się 14 sierpnia 1994 roku podczas obchodów 400-lecia kanonizacji św. Jacka. Wówczas kaplica została podniesiona do rangi sanktuarium. W latach 2011-2012 powstało także relikwiarium przechowujące relikwie świętych.
Brama Dzwonów – jedna z najciekawszych atrakcji kompleksu
Stosunkowo nowym, ale bardzo charakterystycznym elementem otoczenia pałacu jest Brama Dzwonów stojąca przy sanktuarium św. Jacka. Jej historia rozpoczęła się w 2012 roku, gdy redemptoryści z niemieckiego Bochum przekazali sanktuarium dzwony pochodzące z zamykanego klasztoru i kościoła o ponad 600-letniej tradycji. Aby mogły nadal służyć wiernym, zdecydowano o budowie specjalnej konstrukcji pełniącej jednocześnie funkcję bramy prowadzącej od strony parku do sanktuarium. Na bramie umieszczono łaciński napis „Laudate Dominum”, czyli „Uwielbiajcie Pana”. Dziś jest to jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów całego założenia pałacowo-sanktuaryjnego.
Pałac w Kamieniu Śląskim dziś
Obecnie właścicielem kompleksu pozostaje Diecezja Opolska. Odbudowany pałac pełni jednocześnie funkcję sanktuarium św. Jacka, centrum konferencyjno-naukowego, miejsca pielgrzymkowego oraz ośrodka spotkań międzynarodowych. W zabytkowych wnętrzach organizowane są konferencje, szkolenia, sympozja naukowe i wydarzenia kulturalne. Przybywają tu pielgrzymi, turyści, naukowcy oraz uczestnicy spotkań biznesowych z Polski i zagranicy.
Historia Kamienia Śląskiego jest przykładem niezwykłej przemiany od średniowiecznego grodu, przez magnacką rezydencję i powojenną ruinę, aż po jeden z najlepiej odrestaurowanych kompleksów pałacowo-parkowych na Opolszczyźnie.
Podoba Ci się moja twórczość?
Będzie mi miło, jak postawisz mi wirtualną kawę, która pomoże mi finansować kolejne wyprawy :-)
Jak dojechać do pałacu w Kamieniu Śląskim?
Zwiedzanie pałacu w Dobrej, cennik i godziny otwarcia:
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz