Dwór w Sieniawce – szachulcowa perełka Dolnego Śląska

Gdy odwiedziłam Sieniawkę w powiecie dzierżoniowskim, od razu przykuł moją uwagę dwór z 1678 roku. To jeden z nielicznych zachowanych przykładów szachulcowej architektury dworskiej na Śląsku. W XVII wieku takie budynki były w regionie dość powszechne – wznosiły je średnio zamożne rodziny rycerskie. Niestety drewniane konstrukcje są bardzo wrażliwe na wilgoć, a brak odpowiedniej konserwacji szybko prowadził do ich niszczenia. Okres powojenny i PGR-y sprawiły, że większość z nich zniknęła z krajobrazu Dolnego Śląska. Dwór w Sieniawce jest jednym z nielicznych, które przetrwały.

Historia dworu

Obecny budynek wzniesiono prawdopodobnie w miejscu starszej, obronnej siedziby rycerskiej – pozostałości fosy wciąż są widoczne. Pierwsze dokumenty o Sieniawce (dawniej Lauterbach) pochodzą z 1312 roku. Pierwszymi właścicielami byli von der Heyde, a później majątek przeszedł w ręce jezuitów, którzy posiadali go przez niemal sto lat. Ostatnim przedwojennym właścicielem był porucznik Adolf von Seidlitz-Sandreczki. Dwór przetrwał II wojnę światową w dobrym stanie, a później funkcjonował jako Ośrodek Hodowli Zarodkowej, następnie pod zarządem PGR-u i Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. W 2000 roku przeszedł w ręce prywatne i dziś pełni funkcję domu mieszkalnego.

Architektura dworu

Dwór jest dwukondygnacyjny, na planie wydłużonego prostokąta, z parterem częściowo murowanym i piętrem w murze pruskim. Dach dwuspadowy, kryty gontem, z lukarnami nadaje całości malowniczy charakter. Nad wejściem uwagę przyciąga drewniany portal z datą 1678, inicjałami fundatora (MRA IPH) i monogramem IHS. Powyżej umieszczono zegar słoneczny. Wnętrza zachowały układ dwutraktowy, choć nie zawierają szczególnie cennych elementów dekoracyjnych.

Za dworem znajduje się niewielki park, po drugiej stronie – zabudowania dawnego folwarku z obszernym dziedzińcem, oficyną mieszkalną, oborą, magazynem i dwiema stodołami. Na południowy zachód od dworu widać pięć stawów rybnych, które przypominają o dawnej gospodarce dworskiej.

W Sieniawce moją uwagę przykuła również remiza strażacka z czasów niemieckich. Choć jest nie jest to budynek szachulcowy, to chciałabym się nim podzielić jako ciekawostką. Na froncie, pod drewnianą wieżyczką, zachowały się resztki niemieckiego napisu.

Szachulec – co to takiego?

Dwór w Sieniawce jest przykładem budynku szachulcowego. Szachulec to konstrukcja szkieletowa, w której drewniana rama (słupy, rygle, zastrzały) wypełniona jest gliną wymieszaną ze słomą, trzciną lub trocinami. Efektem jest charakterystyczny, geometryczny układ belek na elewacji. To rozwiązanie ekologiczne, lekkie i dobrze izolujące termicznie.

Często mylone z nim jest mur pruski, który wygląda podobnie, ale wypełniony jest cegłą. Mur pruski jest cięższy i bardziej wytrzymały, stosowany od XVIII/XIX wieku. Z daleka, jeśli mur jest otynkowany, trudno odróżnić go od szachulca, ale różnica w materiale wypełnienia jest zasadnicza.

Na Dolnym Śląsku szachulcowe domy i dwory kiedyś były powszechne, zwłaszcza w Sudetach, ale dziś takich budowli zachowało się niewiele. Dwór w Sieniawce należy do najcenniejszych przykładów tej architektury w regionie. W tej samej technice zostały zbudowane Kościoły Pokoju: w Świdnicy i w Jaworze wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2001 roku.

Dwór w Sieniawce to wyjątkowy przykład szachulcowej architektury, który przetrwał wieki i zmieniające się losy regionu. Choć kiedyś takie budynki były na Dolnym Śląsku powszechne, dziś jest ich niewiele – dlatego wizyta w Sieniawce pozwala zobaczyć kawałek historii tej krainy.

Jak dojechać do dworu w Sieniawce?

Zwiedzanie dworu w Sieniawce i godziny otwarcia: 

budynek zamieszkały; oglądanie z zewnątrz dostępne przez całą dobę.

Podoba Ci się moja twórczość? 
Będzie mi miło, jak postawisz mi wirtualną kawę, która doda mi energii do działania :-)